Ιστορία Κρυονερίων Ορ. Ναυπακτίας

Μέσα από ιστορικά κείμενα και αρχειακές πηγές

Κρυονέρια, ορεινό χωριό που βρίσκεται στα 1.170 μ. της βορειοδυτικής πλαγιάς του Φτερόπυργου συνέχεια του όρους Τσεκούρα. Έχει έκταση 23.669 στρέμματα. Συνορεύει βόρεια με την Κλεπά, νότια με την Άνω Χώρα και Κάτω Χώρα, ανατολικά με Ελατόβρυση και δυτικά με Περδικόβρυση και Αμπελακιώτισσα. Τα Κρυονέρια βρίσκονται ανάμεσα σε δυο χειμάρρους. Στα δυτικά είναι ο Κρυονερίτικος Κάκαβος, που πηγάζει από τις πλαγιές του Τσεκούρα και χύνεται στον Εύηνο κοντά στην Περδικόβρυση. Βορειοανατολικά βρίσκεται το Καστελόρεμα, που ξεκινά από τις πλαγιές του Φτερόπυργου και χύνεται στον Εύηνο.

Τα Κρυονέρια ένας μικρός καταπράσινος παράδεισος που συνδυάζει την φύση με τον πολιτισμό, εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με την ομορφιά, την γραφικότητα και πολυτέλειά του. Το χωριό ξεχωρίζει για το παρθένο φυσικό του περιβάλλον. Ψηλά έλατα, κέδροι, καστανιές και πλατάνια συνθέτουν την χλωρίδα της περιοχής, ενώ έχουν καταγραφεί εννέα είδη άγριας ορχιδέας, ένα σπάνιο είδος τουλίπας καθώς και μεγάλη ποικιλία μανιταριών, τρία εκ των οποίων αποκαλύπτονται για πρώτη φορά στην Ευρώπη. Στα δάση της περιοχής ζουν αγέλες λύκων, αγριογούρουνα, ζαρκάδια, ελάφια, έχει θεαθεί δε και ένα ζευγάρι καφετιάς αρκούδας. Από τα πτηνά της περιοχής ξεχωρίζουν ο χρυσαετός, ο γύπας ασπροπάρης, ο φιδαετός και ένα πολύ σπάνιο είδος δρυοκολάπτη. Περισσότερες φωτό από τα Κρυονέρια, τις εκκλησίες, τις βρύσες, τα λιθόκτιστα σοκάκια, την χλωρίδα και άλλες πληροφορίες στην διπλανή στήλη "ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΥΟΝΕΡΙΑ"

Το χωριό Κρυονέρια της Ορεινής Ναυπακτίας πέρα από την φυσική ομορφιά έχει μακρόχρονη και πλούσια ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά. Τα Κρυονέρια σύμφωνα με μαρτυρίες και ευρήματα δείχνουν ότι η κατοίκησή του είναι συνεχής και αδιάκοπη για περισσότερο από 600 χρόνια.

Το χωριό το συναντάμε με τις εξής ονομασίες, Κοτλίστα, Κοτλίστε, Κομπαλίστα, Κοτιλίτζα, Κουτουλίτζιο, Κουτιλίστα, Κουτουλίστια, Κουκουλίστα, Κρυονέρια. Φαίνεται όμως ότι αρχικά λεγόταν Κοτ(ι)λίστα – Κοτιλίτζα. Κατά τον Χαρ. Χαραλαμπόπουλο  η ονομασία προέρχεται, μάλλον, από το Κούτελος – Κουτλίτσας, που παράγεται από το κουτουλώ το (κτυπώ με το κεφάλι) ή Γκουτουλιά, η =κατωφέρεια. Τούτο προσιδιάζει με τη θέση του χωριού, που είναι σε απότομη πλαγιά (γκούντλος = κατρακύλα).

Σε αναλυτικό Οθωμανικό Φορολογικό Κατάστιχο ΜΜ10 (1454-1455), το οποίο φυλάσσεται στα Πρωθυπουργικά Οθωμανικά Αρχεία της Κωνσταντινούπολης (αριθμεί 466 σελίδες διαστάσεων  11Χ29 εκ.), γίνεται εκτενής αναφορά στα οικονομικά και δημογραφικά  δεδομένα των Κραβάρων. Αυτό το πολύτιμο τεκμήριο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παγκόσμιο Συνέδριο – Συμπόσιο που διοργανώθηκε από το Πανεπιστήμιο Κρήτης στο Ρέθυμνο τον Ιανουάριο του 2005 από την προϊσταμένη του Τμήματος Βυζαντινής Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Άγκυρας και της Εθνικής Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών της Άγκυρας. κ. Melek Delilbasi και μεταφράστηκε από τον καθηγητή πανεπιστημίου Οθωμανολογο κ. Γιώργο Λιακόπουλο Ο Καζάς των Κραβάρων είχε 63 χωριά με 2.227 οικογένειες. Στο κατάστιχο αναγράφεται ότι ένα από τα χωριά των Κραβάρων ήταν και τα Κρυονέρια όπου αναφέρονται ως Kotliste (Κοτλίστε) και βρίσκονται σε αυτό, 13 ‘hane’/‘σπίτια’, 2 mücerred’ (δηλαδή άγαμους ενήλικους άνδρες)  και 1 bive (χήρα). Με την ίδια ονομασία αναφέρονται και στα κατάστιχα του 1466 με 17 νοικοκυριά, 4 άγαμους και 2 χήρες. Ενώ στα κατάστιχα του 1550 αναφέρονται ως Kobalista (Κομπαλίστα) με 36 νοικοκυριά και 2 χήρες.

Σημ.: Ο «Οθωμανικός» τρόπος υπολογισμού των οικογενειών γινόταν με βάση την φοροδοτική τους ικανότητα. Ο πραγματικός πληθυσμός ήταν πολύ μεγαλύτερος από τον φορολογητέο πληθυσμό. Έτσι ο φορολογητέος πληθυσμός, όπως αναφέρεται στα κατάστιχα, δεν αντιστοιχεί στον πραγματικό πληθυσμό. Όπως μας αναφέρει ο Σ. Ασδραχάς «..οι οθωμανικές μετρήσεις δεν αφορούν το σύνολο του καταγραφόμενου πληθυσμού αλλά μόνο εκείνον που έχει φοροδοτική ικανότητα: ο γυναικείος πληθυσμός, με εξαίρεση τις φορολογούμενες χήρες, απουσιάζει και το ίδιο συμβαίνει με τις μικρές ηλικίες και ακόμη με όσα πρόσωπα, μολονότι ενήλικα, δεν έχουν φοροδοτική ικανότητα..».

Kotliste: Ονόματα Οικογενειών που το 1454 είχαν φοροδοτική ικανότητα (κατά τους Οθωμανούς)

 Εστίες (Hane):        13

Άγαμοι (Mucerred):  2

Χήρες  (Bive):          1

Γκρίζας Αλέξης  (Girras Alcks)  (Άγαμος)

Κασνέσης Λάζαρος  Kazncsis Lazaros)

Κασνέσης Δήμας  (Kazncsis Dimas)

Κασνέσης Ράγιος  (Kaznesis Rayos)  (Άγαμος)

Κοσμάς Γιώργης  (Kozmas Yorgis)

Κρίζιας Γιώργης  (Kirizyas Yorgis)

Κρίζιας Νικόλαος Kirizyas Nikolas)

Μάζης Γκιώνης   (Majis Gonis)

Μάζης Θοδωρής  (Majis Todoris)

Μάζης Νικόλαος  (Majis Nikolas)

Ξυλόβας Δήμας  (Iksilovas Dimas)

Παπαζ(δ)όπουλος Γκίνης  (Papazopulos Ginis)

Σούλης Δήμας  (Sulis Dimas)

Σούλης Γιώργης  (Sulis Yorgis)

Συράκου Μαρία (Siraku Marya) (Χήρα) [Εξ ου και το τοπωνύμιο "Συράκου η βρύση"]

Χαλκιάς Γιάννης  (Halkas Yanis)

 Επί τουρκοκρατίας και τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση, λόγω ατελούς λειτουργίας των ληξιαρχείων, τα ονόματα άλλαζαν με βάση τα υποκοριστικά ή προσονύμια (παρατσούκλια) που χρησιμοποιούνταν για να ξεχωρίσουν άτομα με ίδια ονόματα και που οι άνθρωποι υιοθετούσν σα δικά τους ονόματα.

Μπορούμε να διακρίνουμε τα επώνυμα σύμφωνα με τη σημασία τους σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες, που δηλώνουν αντίστοιχα α) Βαφτιστικό όνομα,  β) Καταγωγή, γ) Επάγγελμα και δ) Παρατσούκλια (ή προσωνύμια).

Είναι φυσικό να υπάρχουν και επώνυμα με ξενική προέλευση, κυρίως τουρκική και βαλκανική, αφού οι λαοί αυτοί συνυπήρχαν στους περασμένους αιώνες στον ίδιο γεωγραφικό χώρο και με ρίζα Αρβανίτικη, Βλάχικη, Σλαβική, Τουρκική, Εβραϊκή και Τσιγγάνικη.


Στον κώδικα προσθέσεων του Μοναστηριού του Καταφυγίου Θέρμου που χρονολογείται περί το 1650 υπάρχει η καταχώρηση: «…χωρίον κουτλήςτα μηχαηλ, θεοδόρου, θεοδόρου…»

 

Στο βιβλίο του, ο Φιλέλληνας Γάλλος γιατρός, διπλωμάτης και ιστορικός (Φραγκίσκος Πουκεβίλ) F.C.H.L. Pouqueville «Voyage de la Grece» γράφει ότι το χωριό Kotilitza (Κοτιλίτζα)  είχε 40 οικογένειες (1801) .

 

Κείμενα και μαρτυρίες αποδεικνύουν ότι η περιοχή των Κρυονερίων κατοικείτο προγενέστερα των βυζαντινών χρόνων.

 

Το 1861 ο Γάλλος Αρχαιολόγος Bazin που επισκέφθηκε την περιοχή του μοναστηρίου Άγιος Δημήτριος μεταξύ άλλων γράφει «…οι μοναχοί βρίσκουν στα κτήματά τους φθαρμένα νομίσματα και άκομψα πήλινα αντικείμενα.

Ξέθαψαν μάλιστα και μια επιτύμβια στήλη πάνω στην οποία διαβάζουμε με έντονους χαρακτήρες το όνομα κάποιου Νικάνορα γιού του Πτολεμαίου. Μετά τον Νικάνορα ακολουθεί ο Γαλατείας. Ποία έννοια να δώσουμε σ΄αυτό το όνομα. Είναι μια επωνυμία Νικάνωρ ο Γαλάτης, που αντιστοιχεί σε κάποια εκστρατεία στη Μικρά Ασία ή σε κάποια κατορθώματα στο Γαλατικό πόλεμο. Ή μήπως ήταν κάποιος αδελφός του, του οποίου το όνομα γράφτηκε πάνω στη στήλη δίπλα σ΄αυτό του Νικάνορα; Αυτό δεν το γνωρίζουμε. Πολεμαίος, γνωστή μορφή Πτολεμαίος…..»

  

Το 1897 ανάλογα γράφει και ο Άγγλος Αρχαιολόγος Woodhouse που επισκέφτηκε το μοναστήρι.

Κατά την Επανάσταση από διάφορα έγραφα πληροφορούμαστε ότι:

Κατά την Επανάσταση σε διάφορα έγραφα συναντάμε πολλές αναφορές στα Κρυονέρια. Παραθέτω ενδεικτικές περιπτώσεις όπου φαίνεται ότι οι κάτοικοι των Κρυονερίων συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα για την απελευθέρωση.

4/9/1823. «….Τα Βλαχοχώρια ορίζουν ως οπλαρχηγό των Κραβάρων τον Ανδρίτσο Σαφάκα. Από τα Κουτουλίστα υπογράφουν: Παπαντώνης από Κουτουλίστια στρεχτός, Παπαδογιώργος στρεχτός, Παναγιώτης Πελέκης στρεχτός, Γιάννος Σφύτζος(?) (μάλλον Σφυρής) στρεχτός….» (Δ. Λουκόπουλος: Ανδρίτσος Σαφάκας 1931 σελ. 60)

 

23/6/1823. Παπακωνσταντής από Κουτουλίστια υπογράφει σε έγγραφο των προεστών της Επαρχίας Κραβάρων {Δ. Φούρλας «Εικοσιενικά», Ναυπακτιακά 5 (1990-91) σελ. 538}

 

4/9/1823. Τα Βλαχοχώρια ορίζουν ως οπλαρχηγό των Κραβάρων τον Ανδρίτσο Σαφάκα. Από τα Κουτουλίστα υπογράφουν: Παπαντώνης από Κουτουλίστια στρεχτός, Παπαδογιώργος στρεχτός, Παναγιώτης Πελέκης στρεχτός, Γιάννος Σφύτζος(?) (μάλλον Σφυρής) στρεχτός. (Δ. Λουκόπουλος : Ανδρίτσος Σαφάκας 1931 σελ. 60)

 

30/11/1823. Για τον λουφέ του Ανδρ. Σαφάκα τα Κουτουλίστια χρεώθηκαν με 300 γρ. και έδωσαν 201. (Δ. Λουκόπουλος Ανδρίτσος Σαφάκας 1931 σελ. 62-63)

 

4/5/1824. Στο Δευτέρι, τα Κουτουλίστια χρεώθηκαν με 30 και πλέον φορτώματα μπαρουτόβουλα και 428,10 γρ.. Στην Ομολογία των Κραβαριτών για το αρματολίκι 6/5/1824 υπογράφει Παπακωσταντής Κουτουλίστια. Στον Λογαριασμό 1/4/1825 και δώθε τα Κουτουλίστια έχουν καταβάλλει

Κουτουλίστια

10: Καπετάνος                                  Δήμον Τζέλιον σφαχτά 1

50: έτι                        Καραϊσκάκη όπου ήρθε από Σάλωνα 10

10: Πιστιόλης είς Οξυά                                     Γιολτασαίοι   6

(Δ. Λουκόπουλος  Ανδρίτσος Σαφάκας 1931)

 

4/12/1824 Στο Μοναστήρι Άγιος Δημήτριος συνήλθε η συνέλευση των Εκλεκτών της Επαρχίας Κραβάρων για την εκλογή των Επιστατών της Επαρχίας.


Εκλογικό πρακτικό 19/5/1829. 

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εκλογικό πρακτικό για τις εκλογές όπου έγιναν στις 19 Μαΐου 1829 στον Ι. Ναό του Αγίου Γεωργίου. Πέραν των ονομάτων αρχηγών των οικογενειών πληροφορούμαστε ότι οι «Εγκάτοικοι» το 1829 είναι φαμελιές 58 και 7 χήρες, συνολικά 65 νοικοκυριά.

Ο υποψήφιος Δ. Παπαδογιάννος ταυτίζεται με τον Δ. Γιαννόπουλο, ο Χ. Δανιάς με τον Χ. Παπαδόπουλο και άγνωστο με ποιόν Παναγιώτη ταυτίζεται ο Π. Χριστόπουλος.

 «Δυνάμει του υπ΄άριθ. 10.049 ψηφίσματος και των υπ΄άριθ. 10.050 οδηγιών της Σ. Κυβερνήσεως και κατά την υπ΄άριθ. 424 προκήρυξιν του προσωρινού Διοικητηρίου της επαρχίας ταύτης, σήμερον την δεκάτην εννάτην του παρόντος ημέρα Κυριακή, γενομένης της εγχωρίου συναθροίσεως των εγκατοίκων του χωριού Κουτουλίστας εν τω ναώ του Αγίου Γεωργίου, και αναγνωσθέντων μεγαλοφώνως των ειρημένων, του τε ψηφίσματος και των οδηγιών της Σ. Κυβερνήσεως, προεδρεύοντος του Δημογέροντος του χωρίου τούτου κυρίου Θανάση Πελέκη κατεστρώθη ο κατάλογος παρά του Ιερουργούντος Ιερέως, ως κάτωθι φαίνεται, των παρόντων και εχόντων δικαίωμα ψήφου πολιτών, όστις αναγνωσθείς μεγαλοφώνως και επικυρωθείς δια της συγκαταθέσεως των συνελθόντων και εχόντων δικαίωμα ψήφου πολιτών, αποδειχθείσης διά της πλειοψηφίας, κηρύττεται η συνάθροισις αύτη νόμιμος.

Αποβληθέντες δε εκ της συναθροίσεως ταύτης των μη εχόντων δικαίωμα ψήφου εγκατοίκων και αναγνωσθέντος μεγαλοφώνως παρά του γεροντοτέρου της συναθροίσεως ταύτης κυρίου Χρήστου Παπαδόπουλου του περί εκλογής των εκλογέων όρκου, ωρκίσθησαν όλα τα μέλη της συναθροίσεως.

Μετά δε τον όρκον καταστρωθέντος του καταλόγου των είς εκλογήν υποψηφίων παρά των γεροντοτέρων μελών της συναθροίσεως ταύτης Κυρίων, ως κάτωθι φαίνεται και ψηφοφορηθέντος ενός εκάστου των υποψηφίων ιδιαιτέρως κατά σειράν, εκλέχθησαν νόμιμοι εκλογείς οι προσυπογραφόμενοι Δημήτρης Παπαδογιάννος, Διαμαντής Δημητρόπουλος.

Κατάλογος των παρόντων και εχόντων δικαίωμα ψήφου μελών της Συναθροίσεως.

Αριθμός των παρουσών οικογενειών των εγκατοίκων:

 

Φαμελίαι  58

Χήραι      7

Άριθ.     65

 

  1.   Μήτρος Λιμπερόπουλος

  2.   Αντώνης Αντωνόπουλος

  3.   Παπά Αντώνης Γιαννόπουλος

  4.   Νικολός Ζαμπάρας

  5.   Γεώργιος Τζαλφούτης

  6.   Βασίλης Δανιάς

  7.   Γιάννος Σφυρής

  8.   Γεώργιος Πελέκης

  9.   Νικολός Παπαδόπουλος

 10.   Γεώργιος Τράκας

 11.   Παναγιώτης Καραγιάννης

12.   Μήτρος Μιχαλόπουλος

13.   Ανδρέας Τζιλικούκος

14.   Φώτης Ζαμπάρας

15.   Καραθανάσης

16.   Διαμαντής Δημητρόπουλος

17.   Δημήτρης Γιαννόπουλος

18.   Παναγιώτης Δανιάς

19.   Σωτήρης Σφυρής

20.   Ασημάκης Γιαννόπουλος

21.   Θανάσης Πελέκης

22.   Παπά Κωνσταντής

23.   Κωνσταντής Τζιγουρόπουλος

24.   Χρήστος Παπαδόπουλος

25.   Διονύσης Κοκοτάκης

26.   Κωνσταντής Κουτζούκης

27.   Παπά Γιώργης

28.   Μήτρος Τζουλόπουλος

29.   Παναγιώτης Πελέκης

30.   Θανάσης Δανιάς

31.   Θανάσης Αντωνόπουλος

32.   Δήμος Σφυρής

33.   Γιώργος Γιαννόπουλος

 

Κατάλογος των εις εκλογήν υποψηφίων

 

Α/Α

Ψήφοι

Λευκαί

Μέλαιναι

1.

Δημήτριος  Γιαννόπουλος

30

2

2.

Παναγιώτης  Πελέκης

18

14

3.

Γιώργος  Γιαννόπουλος

21

11

4.

Διονύσης  Κοκοτάκης

21

11

5.

Ανδρέας  Τζιλικούκος

20

12

6.

Παναγιώτης Χριστόπουλος

14

18

7.

Χρήστος   Δανιάς

20

12

8.

Διαμαντής  Δημητρόπουλος

24

2

Την 19 Μαΐου 1829 εν Κουτουλίστα

Ο Ιερουργών της ημέρας Ιερεύς

Παπ΄ Άντώνης Γιαννόπουλος

 Ο Δημογέρων

Θανάσης Πελέκης

 (Γ.Α.Κ. Γενική Γραμματεία, φ. 201)


Αγωνιστές του 1821 από τα Κουτουλίστια – Κρυονέρια

 

Ηγούμενος Δαμιανός (1770-1826)

κατά κόσμον Δημήτρης Τσουνόπουλος ή Τσώνης. Ως Φιλικός μύησε

σημαντικές οικογένειες της Ρούμελης. Με την έναρξη της Επανάστασης ο Δαμιανός αφήνει το Μοναστήρι και παίρνει το τουφέκι του και σχηματίζει στρατιωτικό σώμα. Έλαβε μέρος στις μάχες της Λειβαδιάς (29-31/3/1821) της Αλαμάνας (23/4/1821) Αετού Υπάτης (5/1821), Ναυπάκτου και Αντιρρίου. Στην α΄ πολιορκία της Ναυπάκτου τραυματίστηκε στο κεφάλι. Στη συνέχεια έλαβε μέρος σε πολλές μάχες μέχρι το 1826 που έγινε ή Έξοδος του Μεσολογγίου. Ο Δαμιανός μαζί με τον Επίσκοπο Ρογών Ιωσήφ, κλείστηκαν στον Ανεμόμυλο μαζί με άλλους και όταν πλέον ήταν μάταια κάθε αντίσταση ανατινάχθηκαν βάζοντας φωτιά «δαυλόν είς φυσεκοφόρον πίθον…» (Σπ. Τρικούπης)

Στην τοποθεσία «Βύσμα» τοποθετήθηκε ανδριάντας του ήρωα Ηγούμενου Δαμιανού. Το έργο φιλοτεχνήθηκε από τον γλύπτη Θεόδωρο Νικολάου το 1992, σε οικόπεδο που δωρίθηκε από τους απογόνους του Κων/νου Γεωργ. Δημητρόπουλου (1855-1930). Την δαπάνη ανέλαβε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Απανταχού Κρυονεριτών.

Περισσότερα για την ιστορία του Ηγούμενου Δαμιανού βλ. εδώ https://odamianos.blogspot.com/p/blog-page_3.html

Ζαμπάρας ή Τράκας Αντώνιος. Έλαβε μέρος στην α΄ πολιορκία της Ναυπάκτου.

Μπουλουκτζής (Διμοιρίτης). Πληγώθηκε το 1823 στη μάχη της Καλιακούδας στο πόδι. Διασώθηκε στην Έξοδο του Μεσολογγίου.

Ζαμπάρας Παναγιώτης. Αγωνίσθηκε απ΄ την αρχή της Επαναστάσεως μέχρι την απελευθέρωση της Ναυπάκτου 1829.

Καραθανασόπουλος Χρήστος. Γεννήθηκε το 1800. Πολέμησε καθ΄όλη τη διάρκεια της Επανάστασης και ύστερα στα ελαφρά σώματα υπό τον Κίτζο Τζαβέλα και Γιώτη Δαγκλή.

Λυμπέρης Αναστ. Μήτρος. Πληγώθηκε στο αριστερό πόδι στη μάχη της Αλαμάνας υπό τον Αθανάσιο Διάκο. Στη συνέχεια με τον Ο. Ανδρούτσο στο Χάνι της Γραβιάς. Στη μάχη του Πέτα (4/7/1822) όντας Εκατόνταρχος (Λοχαγός) πληγώθηκε στο υπογάστριο. Το 1824 και 1825 αγωνίστηκε με τον στρατηγό Θύμιο Ξύδη. Μαζί με τον Ανδρέα Πριμικήρη εισέρχονται στο Μεσολόγγι. Διασώθηκε στην Έξοδο, στην συνέχεια εντάχθηκε στις διαταγές του Γ. Καραϊσκάκη. Το 1822 προάγεται σε Ταξίαρχο (Ταγματάρχης) και το 1825 σε Χιλίαρχο (Συνταγματάρχης).

Νικόλαος Κοτολιστιάνος. Με αυτά τα στοιχεία είναι καταχωρημένος σε κατάλογο του Στρατηγού Σαφάκα.

Παπακωνσταντής Αλέξης. Αναφέρεται σε κατάλογο του Στρατηγού Σαφάκα.

Σάμος Χρήστος. Γεννήθηκε το 1795. Αγωνίσθηκε από την αρχή μέχρι το τέλος της Επανάστασης. Διασώθηκε στην Έξοδο του Μεσολογγίου.

Στους καταλόγους της 500αρχίας του Ιωάννη Παν. Φαρμάκη (1828) εμφανίζονται οι Κουτουλιστιάνοι: ( Αρχείο Ε.ΝΑ.Μ.)

 Αντώνιος Κουτολόπουλος. (γεν. 1799), 25αρχος, 1η 100ταρχία.

Πέτρος Σβηροδημόπουλος. (γεν. 1802), στρατιώτης, 1η 100ρχία.

Ανδρέας Σιαμοργόπουλος.  (γεν. 1804), στρατιώτης, 3η 100ρχία.

Κώστας Σιαμοργόπουλος.     (γεν. 1802), στρατιώτης, 3η 100ρχία.

 

Στις καταστάσεις των Αριστειούχων εμφανίζονται:

 

Αθανάσιος Παπαντώνης. Κουτολίστα, σιδερένιο (1844).

Χρήστος Καραθανόσουλος. Κράβαρα, σιδερένιο (1838)

Τα στοιχεία είναι από το εξαίρετο βιβλίο του Χαράλαμπου Δ. Χαραλαμπόπουλου “του Δήμου Αποδοτίας τα χωριά” . Έκδοση: Εταιρεία Ναυπακτιακών Μελετών. 2009

  

Κρυονερίτες που έπεσαν στους πολέμους:  Βαλκανικούς, Α΄ Παγκόσμιο και Μικρασιατική εκστρατεία  1912-1922

 Ανδρεάς Ι. Κων/νος

Δημητρόπουλος Κ. Αλέξιος

Μιχος Ι. Αγγελής

Παπαγεωργίου Ι. Νικόλαος

Παπαντωνίου Δ. Αντώνιος

Παπαντωνίου Δ. Βασίλειος

Πέτρου Α. Ανδρέας

 

 Κρυονερίτες που έπεσαν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο 1940-1944

 Παπαντωνίου Δ. Παναγιώτης

Μαραβίτσας  Β. Παναγιώτης

Αντωνόπουλος Κ. Γεώργιος

Δανιάς Κ. Γεώργιος

Ζαμπάρας Α. Κων/νος

Λυμπέρης Μ. Κων/νος

Μπιμπας Ν. Ιωάννης

Παπαντωνίου Ι. Γεώργιος

Πελέκης Χ. Βασίλειος

Πέτρου Ν. Χρήστος

Στραυροδήμος Π. Αλέξανδρος

Τσαγκρινός Ν. Ιωάννης

Τσαγκρινός Σ. Ηρακλής

Υαφαντής Σ. Γεώργιος

Χριστάκης Κ. Γεώργιος





1835 Το χωριό καταγράφεται ως Κουτουλίστια και εντάχθηκε στον Δήμο Οφιονίας, ο οποίος όμως δεν λειτούργησε.


Σφραγίδα του Δήμου Οφιονίας

1836 Με τη νέα διάρθρωση των Δήμων υπάχθηκε στον Δήμο Αποδοτίας ως Κουτουλίστια.

1868 Με τη νέα μεταρρύθμιση ιδρύθηκε ο Δήμος Οφιονίας στον οποίο εντάχθηκαν τα Κουτουλίστια.

1912 Με την κατάργηση των Δήμων ιδρύεται η «Κοινότης Κουτουλιστίων» της Επαρχίας Ναυπακτίας.

1927 Στο ΦΕΚ 1461/9-11-1927 αφέρει ότι «..92) Η κοινότης Κουκουλίστας μετονομάζεται είς «κοινότητα Κρυονερίων» και ο ομώνυμος αύτη συνοικισμός  Κουκουλίστα είς «Κρυονέρια» (τα)..»


1996 Συνενώνεται με πέντε γειτονικές κοινότητες και αποτέλεσαν τον Δήμο Αποδοτίας.

2011 Εντάσσεται στην δημοτική ενότητα Αποδοτίας του Δήμου Ναυπάκτου.



Τα Κρυονέρια είναι από τα ωραιότερα χωριά της Ορεινής Ναυπακτίας, «μικρή Ελβετία» όπως αρέσκονται να το αποκαλούν οι κάτοικοί του. Ένας μικρός καταπράσινος παράδεισος που συνδυάζει την φύση με τον πολιτισμό, εντυπωσιάζοντας τον επισκέπτη με την ομορφιά, την γραφικότητα και πολυτέλειά του.

Το πλούσιο ΛαογραφικόΜουσείο Κρυονερίων διαφυλάσσει και προβάλει την πολιτιστική κληρονομιά των Κρυονερίων. Η καινούργια πολυτελέστατη ξενοδοχειακή μονάδα omaliavillage προσφέρει πληθώρα ανέσεων και δραστηριοτήτων στους επισκέπτες, ενώ τα γραφικά ταβερνάκια προσφέρουν αγνά σπιτικά εδέσματα.

Το ελατοσκέπαστο χωριό Κρυονέρια είναι ο ιδανικός τόπος να περάσει κάποιος τις διακοπές του όποια εποχή του χρόνου και εάν επιλέξει.

ΧΛΩΡΙΔΑ: Στην περιοχή των Κρυονερίων έχουν καταγραφεί εννέα είδη άγριας ορχιδέας και ένα σπάνιο είδος τουλίπας καθώς και πλήθος μανιταριών, τρία εκ των οποίων ανακαλύπτονται για πρώτη φορά στην Ευρώπη.


Χρήστος Κ. Αδαμόπουλος

e-mail: adamochrist@yahoo.gr


Βιβλιογραφία
·         Χαράλαμπος Δ. Χαραλαμπόπουλος «του Δήμου Αποδοτίας τα χωριά» . Έκδοση: Εταιρεία Ναυπακτιακών Μελετών. 2009
·     Γεώργιος Κ. Λιακόπουλος «Η απογραφή των Κραβάρων στο Οθωμανικό Φορολογικό Κατάστιχο ΜΜ10 (1454-1455)
·         Γ.Π. Καραθανάσης «Ο Κρυονερίτης Ηγούμενος Δαμιανός»
Γ.Α.Κ. Γενική Γραμματεία

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου